|
|
بخش 12
دستگاه گردش خون
قلب يك ماهيچه تو خالي است كه بسيار قوي است و هر بار كه بسته مي شود، خون داخل خود را با فشار از راه رگ ها به همه جاي بدن مي فرستد.
دستگاه گردش خون شامل قلب و رگ ها (سرخرگ، مويرگ و سياهرگ) مي شود.
قلب يا همان ماهيچه تو خالي و تلمبه خون در هر دقيقه حدود 70 بار پر و خالي مي شود و هر بار مقداري خون را به داخل رگ ها مي فرستد.
تعداد ضربان قلب ما مساوي با تعداد ضربان نبض ماست و هرچه فعاليت ما بيشتر باشد، تعداد ضربان قلب ما هم بيشتر است.
رگ ها:
(لوله هاي حمل كننده خون) رگ ها لوله هاي حمل كننده خون هستند. سرخرگ به رگ هايي گفته مي شود كه از قلب خارج مي شوند و به اندام ها مي رسند. سرخرگ هايي كه از قلب خارج مي شوند قطر زيادي دارند اما وقتي به داخل هر اندام مي رسند كوچك تر و باريك تر مي شوند. از قلب دو سرخرگ خارج مي شود. يكي به شش ها مي رود و دومي به اندام هاي گوناگون مي رود.
به رگ هاي بسيار باريكي كه در كنار سلول ها وجود دارند، مويرگ گفته مي شود. مويرگ ها فقط با ميكروسكوپ ديده مي شوند چون بسيار باريك هستند. خوني كه از اندام ها خارج مي شود، به قلب برمي گردد رگ هايي كه خون را به قلب برمي گردانند سياهرگ نام دارند. معمولاً سياهرگ ها در نزديكي سطح بدن و زير پوست هستند اما سرخرگ ها داخل بدن قرار گرفته اند.
تركيب خون:
در بدن انسان بزرگسال، حدود 5 ليتر خون وجود دارد. خون از سه قسمت پلاسما، گلبول قرمز و گلبول سفيد تشكيل شده است. پلاسما يا قسمت مايع خون، بيشتر به آب اختصاص دارد و وظيفه آن انتقال مواد غذايي گوناگون و حل شده در پلاسما به سلول هاست.
گلبول هاي قرمر در خون شناور هستند. قرمزي خون مربوط به همين گلبول هاست. زيرا تعداد آنها بسيار زياد است. گلبول هاي قرمز اكسيژن را از شش ها به سلول هاي بدن مي رسانند و در عوض دي اكسيد كربن را از آنها مي گيرند و به شش ها برمي گردانند.
گلبول هاي سفيد در برابر ميكروب ها از بدن دفاع مي كنند. تعداد گلبول هاي سفيد بسيار كمتر از گلبول هاي قرمز است.
پاكيزه كردن خون:
سلول هاي بدن بعد از گرفتن اكسيژن و مواد غذايي، چند نوع ماده دفعي توليد مي كنند كه دي اكسيدكربن، آب اوره و نمك كمترين آنهاست. اوره يك ماده سمي است و اگر در بدن بماند ما را مسموم مي كند.
كليه ها:
وظيفه پاكيزه كردن خون بر عهده كليه هاست. هر بدن كليه دارد كه در داخل شكم و در پشت معده و روده ها قرار گرفته اند. به هر كليه يك سرخرگ بزرگ وارد مي شود. تعداد مويرگ هاي كليه زياد است. سلول هاي كليه آب اضافي، اوره و تعدادي از نمك ها را از خون مي گيرند. به مجموعه اين مواد ادرار مي گويند. ادرار در اندامي به نام مثانه جمع مي شود. در صورت پر شدن مثانه، شخص احساس دفع ادرار مي كند.
عرق: عرقي كه از راه پوست دفع مي شود مقدار زيادي آب و كمي نمك دارد. مواد سازنده عرق از رگ هاي خوني زير پوست گرفته مي شود. پس عراق هم مانند ادرار مواد زايد بدن را دفع مي كند.
پرسش هاي بخش 12
سوالات تكميلي:
در جاهاي خالي پاسخ صحيح بنويسيد.
1- دفاع از بدن در برابر ميكروب ها، وظيفه گلبول سفيد مي باشد.
2- پلاسماي خون داراي مواد غذايي و آب مي باشد.
3- در بدن انسان خون وسيله رساندن مواد غذايي به سلول هاست.
4 - رگ هايي كه خون را به قلب بر مي گردانند سياهرگ نام دارند.
5- قلب تقريباً در هر دقيقه 70 بار پر و خالي مي شود.
6- رگ هايي كه از قلب خارج مي شوند و خون را به همه اندام ها مي برند سرخرگ نام دارند.
7- كليه ها خون را تصفيه مي كنند.
8- مهم ترين ماده دفعي كه اگر در بدن بماند ما را مسموم مي كند اوره است.
9- وقتي مثانه پر شود انسان احساس دفع ادرار مي كند.
10- هر ضربه قلب باعث پيدايش يك ضربه نبض مي شود.
سوالات تشريحي:
به سوالات زير پاسخ كامل دهيد:
1- دستگاه گردش خون شامل چه قسمت هايي است؟
خون، قلب، رگ ها
2- سياهرگ ها در كجاي بدن قرار دارند و كار آنها چيست؟
رگ هايي كه خون و دي اكسيد كربن را به قلب بر مي گردانند سياهرگ نام دارند. در نزديك سطح بدن و زير پوست قرار دارند.
3- وظيفه دستگاه گردش خون چيست؟
خون وظيفه دارد كه اكسيژن و مواد غذايي را به سلول ها برساند و از سلول ها مواد زايد و دي اكسيدكربن را گرفته و بر گرداند.
4- خون از چه قسمت هايي تشكيل شده است؟
پلاسما، گلبول قرمز، گلبول سفيد
5- كار گلبول هاي سفيد مهم تر است يا گلبول هاي قرمز؟
هر دو نقش مهمي در بدن دارند. ولي كم شدن گلبول هاي قرمز كه اكسيژن و مواد غذايي را به سلول ها مي رسانند زودتر از كم شدن گلبول هاي سفيد زندگي را غير ممكن مي سازد.
6- در چه قسمت هايي از بدن نبض وجود دارد؟
در قسمت هايي كه سرخرگ ها از روي استخوان هاي سطحي عبور مي كنند مانند مچ دست، مچ پا و شقيقه.
7- خون اكسيژن دار از كدام قسمت قلب به اندام ها مي رود؟
از سمت چپ قلب
8- نبض چيست؟
نبض همان ضربان قلب است كه در بعضي قسمت هاي بدن احساس مي شود.
9- مواد اضافي چگونه از سلول ها به خون وارد مي شوند؟
مويرگ ها رگ هاي بسيار باريكي هستند كه با چشم ديده نمي شوند و در كنار سلول ها قرار دارند و اكسيژن و مواد غذايي را از خون به سلول مي رسانند و دي اكسيدكربن و مواد اضافي را از سلول ها مي گيرند.
10- پلاسما و گلبول هاي قرمز هر كدام چه رنگ هستند؟
پلاسما زرد كمرنگ و گلبول قرمز، سرخ رنگ هستند.
11- براي سلامت دستگاه گردش خون چه بايد بكنيم؟
بايد ورزش كنيم، غذاهاي كافي، متنوع و مناسب بخوريم و استراحت كنيم.
12- در چه مواقعي گلبول هاي سفيد اضافه مي شوند؟
در صورت بروز بيماري هاي عفوني
13- چرا نبايد ادرار را زياد در مثانه نگهداريم؟
زيرا اوره و مواد نمكي مثانه را پر مي كنند و ادرار در كليه باقي مي ماند و موجب فساد كليه مي شود.
منبع : www2.irib.ir/amouzesh/e/oloum4/lastpage.htm














سید محمد خاتمی با بیان این که نمی توان با تخریب رقیب تضعیف دولت و ارکان نظام به نتیجه رسید تاکید کرد : اینگونه اقدامها نتیجه عکس خواهد داشت و نه مشروع است و نه مطلوب . باید به فکر اعتلای کشور و رفع تهدید ها علیه آن باشیم .


